CEVİZ MÜREKKEBİ (MÜREKKEB-İ CEVİZ)
Hüsn-i hat sanatında ceviz yeşil kabuğunun kaynatılmasından elde edilen mürekkebe "ceviz mürekkebi" denir. Klasik metinlerde ve meşk kaynaklarında bu tür bitkisel/organik mürekkepler doğrudan ham maddesinin adıyla ("mürekkeb-i ceviz") anılır.

İs mürekkebinden farklı olarak lamba karası veya soba isiyle değil; ceviz kabuğunun (ve bazen yapraklarının) şap, seyrük (göztaşı veya demir sülfat gibi sabitleyicilerle) kaynatılmasıyla üretilir. Bu tür mürekkepler "mürekkeb-i pişmiş" olarak da anılır.

İs mürekkebi genellikle ezilerek (dövülerek) hazırlanırken, ceviz kabuğu mürekkebi ceviz yeşil kabuğunun şap, demir sülfat ile saatlerce kaynatılarak elde edildiği geleneksel tariflerde "pişmiş mürekkep" sınıfında değerlendirilir. Kullanım Alanları: Klasik hat meşklerinde, yazma eserlerin hâşiye (kenar/dipnot) notlarında, taslak çizimlerinde ve kağıt boyama işlemlerinde tercih edilir. Asidik yapısı ve bitkisel yapısı sebebiyle kamış kalemin akışkanlığını artırır, ancak ısıl işlemden geçtiği için ve bağlayıcılarla dengelendiği için kağıda güzel nüfuz eder.

Hazırlanışı

1. Ezme ve Bekletme:
Yaklaşık 15-20 adet (400-600gram) taze, etli yeşil kabuk (tamamen siyahlaşmamış ama koyulaşmaya başlamış ve en yüksek tanen ve juglon oranına sahip olanlar) havan içerisinde ezilir veya küçük parçalara bölünür. Bir cam veya toprak kap içerisine alınıp üzerine saf su ( yağmur suyu, distile su) ekleyin. (1 ila 1.5 litre su). Kabukların özünü suya bırakması için birkaç gün ila bir hafta boyunca demlenmeye bırakın. Bu fermantasyon, hücre duvarlarının parçalanmasını tanen ve juglon pigmentlerinin suya geçmesini sağlar.
2. Kaynatma /Özütleme:

Karışımı çelik bir tencereye alın. Kısık ateşte, kapağı yarım kapalı şekilde suyun yarısı buharlaşana ve koyu, yoğun bir kahverengi sıvı elde edene kadar yaklaşık 1,5 -2 saat demlendirerek kısık ateşte kaynatın. Suyun yarısı buharlaşacak ve sıvının kıvamı koyulaştıkça rengi de derinleşecektir. Ateşten almadan 10 dakika kadar önce içerisine 2-3 adet karanfil (küflenmeyi ve bozulmayı önlemek için) atın. Renk tonunu hafifçe koyulaştırıp sabitlemek için bıçak ucuyla çok az miktarda şap(7-10 gram kadar şap ) veya demir sülfat (yarım çay kaşığı kadar Demir sülfat) ekleyip karıştırın.
3. Son Yoğunlaştırma:
Sıvı hafif bal/şurup kıvamına yaklaşana kadar çok kısık ateşte buharlaştırmaya devam edin. İdeal hat mürekkebi kıvamı; kamış kalemden akarken yayılmayacak ama duraksamayacak dengede olmalıdır.
4. Süzme Aşaması: Karışım ateşten alın ve ilk sıcaklığı geçince kat kat ince bir tülbentten (3'e 4'e katlayarak ) veya süzme bezinden birkaç kez süzülerek tortularından tamamen arındırın.
5. Arap zamkı (Bağlayıcı) ilavesi : Süzülmüş ılık mürekkepten akışkanlığını, kalıcılığını ve kağıttaki parlaklığını ayarlamak için 10-15 gram kadar eritilmiş Arap zamkı çözeltisi yavaşça damlatılır ve tahta kaşıkla karıştırılır. Arap zamkını süzülmüş kaynar olmayan , ılık ceviz suyuna katmalıdır. Mürekkebinizi hokka ve likaya koymadan önce kamış kalemle deneme yazısı yapın. Mürekkep akıcı değilse azar azal saf su (yağmur suyu, gül suyu, distille su) ekleyin. Fazla suluysa biraz daha çözdürülmüş arap zamkı ekleyin.
6. Küflenmeyi Önleme: Ceviz mürekkebinin organik yapısından dolayı küflenmesini önlemek için birkaç damla karanfil yağı eklemeyi ihmal etmeyin.
7. Ton Ayarı: Eğer daha sıcak ve doğal bir ceviz tonu isteniyorsa demir sülfat hiç konulmaz; daha soğuk, koyu kahve - siyah arası bir karakter isteniyorsa demir sülfat kontrollü bir şekilde eklenmelidir. (Yarım çay kaşığı kadar ). Fazlası kağıdı zamanla yıpratabileceği için birincil olarak tercih edilmemelidir. (Şap -Zâc birincil sabitleyici olarak tercih edilmelidir)

8. Saklanması: Cam bir şişede ağzı kapalı bir şekilde serin ve güneş görmeyen bir ortamda muhafaza edilmelidir.